Dotyczy około 80% populacji. Może dać o sobie znać już przed 12 rokiem życia i utrzymywać nawet po trzydziestce. Najczęściej jednak u dziewcząt pojawia się między 14 a 17 rokiem życia, natomiast chłopców dotyka w czasie pomiędzy 16 a 19 rokiem życia. Zmagają się z nim kolejne pokolenia młodych ludzi i niezmiennie wywołuje on silne emocje, gdyż wrażliwa psychika nastolatków sprawia, że pojawiające się na ich twarzach zmiany urastają do rangi tragedii. Z czym tak naprawdę mamy do czynienia?

Wewnętrzny winowajca

Dojrzewanie to czas ogromnych zmian hormonalnych. Dochodzi wówczas do zwiększonego wytwarzania androgenów, najbardziej aktywny jest dwuhydrotestosteron, powstający z testosteronu przy udziale enzymu 5-α-reduktazy. Dwuhydrotestosteron powoduje przerost gruczołów łojowych i zwiększa produkcję łoju. Wzmożona, nieprawidłowa keratynizacja przewodów gruczołów łojowych i nadmierne rogowacenie ujść mieszków włosowych prowadzi do zaczopowania ich ujść, a to z kolei utrudnia wydalanie łoju. Powstają mikrozaskórniki. Nagromadzony łój i złuszczone komórki pozostają w przewodzie wyprowadzającym przewodów łojowych i stopniowo poszerzają go, tworząc zaskórniki zamknięte. Dalsze gromadzenie się komórek i łoju rozdyma przewód wyprowadzający tak, że górna cześć przewodu gruczołu łojowego poszerza się w naskórku i tworzy zaskórniki otwarte. Bytujące na skórze beztlenowe bakterie Propionibacterium acnes chętnie zasiedlają zaskórniki, gdyż znajdują tam znakomite warunki do namnażania. Mają one działanie chemotaktyczne, powodują przyciąganie leukocytów wielojądrzastych i tworzenie nacieków zapalnych. Podczas fagocytozy uwalniane są enzymy lizosomalne, które niszczą ściany gruczołów łojowych. Cała zawartość zaskórnika wydostaje się na zewnątrz do tkanek otaczających, dochodzi do reakcji na ciało obce i powstaje odczyn zapalny. Pojawiają się zmiany zapalne, grudki i krostki. Najczęstsza lokalizacja zmian trądzikowych to twarz i plecy, rzadziej klatka piersiowa oraz ramiona.

Niejedna twarz trądziku

Skóra zmagająca się z trądzikiem ma skłonność do błyszczenia. Pojawiają się na niej także zmiany o różnym charakterze. Do tych niezapalnych należą zaskórniki zamknięte, w postaci grudek w kolorze skóry lub białych, a także otwarte z wyraźnym, ciemnym czopem rogowym. Gdy dojdzie do stanu zapalnego, pojawiają się czerwone grudki oraz krosty z żółtym wierzchołkiem. W przypadku nasilenia trądziku obecne są również nacieki zapalne, cysty, torbiele. W zależności od przewagi określonych zmian skórnych możemy obserwować rożne odmiany kliniczne trądziku. Zaskórnikowy charakteryzuje się obecnością zaskórników zamkniętych i otwartych. W odmianie grudkowo-krostkowej obserwuje się wykwity niezapalne oraz zapalne grudki i krostki. Zmiany mogą być bardzo liczne, obejmujące twarz, plecy i klatkę piersiową. Trądziki grudkowo-cystowy oraz ropowiczy wykazują jeszcze dalej idące zmiany zapalne. Osobną grupę stanowią odmiany trądziku ze skłonnością do bliznowacenia. Czasami blizny są płaskie, na poziomie skóry, innym razem tworzą kraterowe zagłębienia bądź też przerastają ponad powierzchnię skóry. Szczególną postacią jest trądzik piorunujący, o ciężkim przebiegu z objawami ogólnymi: gorączką i osłabieniem. Nie tylko objawy wpływają na różnicowanie odmian trądziku. Specjaliści wyróżniają też wiele postaci ze względu na odmienne przyczyny. Trądzik u kobiet może nasilać się w czasie miesiączki, czasami także po odstawieniu antykoncepcji. Bywa spowodowany kosmetykami, kontaktem z substancjami drażniącymi czy zażywaniem leków. U młodych dziewcząt występuje czasami trądzik neuropatyczny, będący wynikiem rozdrapywania niewielkich zmian na skórze.

Lecznicza współpraca

Aby można było mówić o sukcesie w walce z trądzikiem, niezbędna jest ścisła współpraca pacjenta, kosmetyczki i dermatologa. Czasami konieczna staje się też konsultacja ginekologa- endokrynologa, a zdarza się, że i wsparcie psychologa bądź też psychiatry. Tylko połączenie wysiłku specjalistów z systematycznością i zaangażowaniem osoby, która z trądzikiem walczy, może przynieść właściwe efekty. W łagodnych odmianach trądziku można stosować kosmetyki. Jeśli nie ma poprawy, konieczna jest wizyta u dermatologa, który zaleci odpowiednie postępowanie w zależności od nasilenia zmian. Bezwzględnie należy unikać wyciskania zmian. Leczenie trądziku zwykłego to działanie komedolityczne, zmniejszanie wydzielania łoju oraz aktywności flory bakteryjnej. Do terapii miejscowej zalecane są retinoidy, czyli pochodne witaminy A (normalizują złuszczanie w przewodach gruczołów łojowych, ułatwiają ewakuację wydzieliny, zmniejszają powstawanie zaskórników, zmniejszają stan zapalny), nadtlenek benzoilu (ułatwia ewakuację wydzieliny, a dostarczając tlen, stwarza niekorzystne warunki dla bakterii beztlenowych, hamuje produkcję wolnych kwasów tłuszczowych, działa przeciwzapalnie), antybiotyki (działają przeciwbakteryjnie), kwas azelainowy (ma działanie przeciwbakteryjne i keratolityczne). Leczenie ogólne można łączyć z miejscowym i stosuje się w ciężkich postaciach trądziku. Polecane u kobiet po 20 roku życia. Antybiotyki stosuje się zazwyczaj od trzech do sześciu miesięcy, zalecane w stanach średnio-ciężkich. W przypadku bardzo ciężkich postaci trądziku lub gdy nie ma poprawy po innym leczeniu, zalecane są retinoidy. Są to obecnie najlepsze i najskuteczniejsze leki, ponieważ działają na wszystkie główne czynniki przyczynowe trądziku i dają długotrwały efekt leczniczy.